3. 1. Ano ang ipinakikita sa
larawan?
3. Paano ka gumagawa
ng desisyon kapag nasa
gitna ka ng maraming
sitwasyon at kailangan
mong pumili?. Ipaliwanag
2. Nalagay ka ba sa
sitwasyong katulad ng
nasa larawan? Sa naong
uri ng Sitwasyon?
Ipaliwanag.
4. EKONOMIKS
Isang sangay ng Agham Panlipunan na nag-
aaral kung paano tutugunan ang tila
walang katapusang pangangailangan at
kagustuhan ng tao gamit ang limitadong
pinagkukunang yaman.
6. EKONOMIYA AT SAMBAHAYAN
Magkatulad na gumagawa ng desisyon
Magkatulad na gumagawa ng desisyon
Nagpaplano kung paano mahahati-hati ang
limitadong resources sa maraming
pangangailangan at kagustuhan.
7. Ang pamayanan katulad ng
sambahayan, ay gumaganap din ng
iba’t ibang desisyon. Ang pamayanan
ay kailangang gumawa ng desisyon
kung ano-anong produkto at serbisyo
ang gagawin, paano gagawin, para
kanino, at gaano karami ang gagawin.
8. 1. ano-anong produkto at serbisyo
ang gagawin?
2. Paano gagawin
3. Para kanino?
4. Gaano karami ang gagawin?
9. Lumalabas ang mga batayang katanungang
nabanggit dahilan sa suliranin sa kakapusan.
May kakapusan dahil may limitasyon ang
mga pinagkukunang-yaman at walang
katapusan ang pangangailangan at
kagustuhan ng tao. Dahil sa kakapusan,
kailangan ng mekanismo ng pamamahagi ng
limitadong pinagkukunang-yaman.
10. Ang kakapusan ay kaakibat na ng buhay dahil may limitasyon
ang kakayahan ng tao at may limitasyon din ang iba pang
pinagkukunang-yaman tulad ng yamang likas at kapital. Ang
yamang likas ay maaaring maubos at hindi na mapalitan sa
paglipas ng panahon.
Samantala, ang yamang kapital (capital goods) tulad ng
makinarya, gusali, at kagamitan sa paglikha ng produkto ay
may limitasyon din ang dami ng maaaring malikha. Sa gayon,
kailangang magdesisyon ang pamayanan batay sa apat na
pangunahing katanungang pang-ekonomiya na kapaki-
pakinabang sa lahat.
11. Ang kakapusan na pinagtutuunan ng pag-aaral ng
ekonomiks ay pang-araw-araw na suliraning kinakaharap
hindi lamang ng pamayanan at sambahayan, kundi ng
bawat indibidwal pati ang mga mag-aaral na katulad mo.
12. Mahahalagang Konsepto sa Ekonomiks
Bahagi na ng buhay ng tao ang pagkakaroon ng mga choice.
Sa pagproseso ng pagpili mula sa mga choice, hindi
maiiwasan ang trade-off.
Ang trade-off ay ang pagpili o pagsasakripisyo ng isang
bagay kapalit ng ibang bagay. Mahalaga ang trade-off,
sapagkat sa pamamagitan nito ay maaaring masuri ang mga
pagpipilian sa pagbuo ng pinakamainam na pasya.
Halimbawa, mag-aaral ka ba o maglalaro?
13. . Ang opportunity cost ay tumutukoy sa
halaga ng bagay o nang best alternative
na handang ipagpalit sa bawat paggawa
ng desisyon (Case, Fair at Oster, 2012).
Sa ginagawang pagsasakriprisyo ay may
opportunity cost
Ang opportunity cost ng paglalaro sa
naunang halimbawa ay ang halaga ng
pag-aral na ipinagpalibang gawin.
14. Mahalagang makabuo ng matalinong desisyon sa
bawat produkto o serbisyong pagpipilian, subalit
minsan kahit nakabuo na ng desisyon ay hindi pa rin
maiiwasang magbago ng isip sa bandang huli. Ito ay
dahilan sa mga insentibo na iniaalok ng mga lumilikha
ng produkto at serbisyo. Tulad ng pag-aalok ng mas
mura at magandang serbisyo at pagbibigay ng mas
maraming pakinabang sa bawat pagkonsumo ng
produkto o serbisyo.
Maaari ding mailarawan ang incentives sa kung
magbibigay ng karagdagang allowance ang mga
magulang kapalit ng mas mataas na marka na
pagsisikapang makamit ng mag-aaral.
15. May kasabihan sa ekonomiks na “Rational
people think at the margin.”
Ang ibig sabihin nito ay sinusuri ng isang
indibidwal ang karagdagang halaga, maging ito
man ay gastos o pakinabang na makukuha mula
sa gagawing desisyon. Sa gagawing desisyon
sa pagitan ng pag-aaral at paglalaro,
karagdagang allowance at mataas na grade, ay
masasabing maaaring maging matalino sa
paggawa ng desisyon ang isang tao.
16. Ang kaalaman sa konsepto ng trade-off, opportunity cost,
incentives, at marginal thinking ay makatutulong sa
matalinong pagdedesisyon upang maging rasyonal ang
bawat isa sa pagbuo ng desisyon. Tingnan ang pigura sa
ibaba.
17. Ang ekonomiks ay isang sangay ng
_______________________________na nag-aaral
kung paano tutugunan ang tila walang
katapusang ____________________at ______________
ng tao gamit ang ___________ pinagkukunang-
yaman. Ito ay nagmula sa salitang Griyego na
oikonomia na nagmula naman sa dalawang
salita: ang _________ay nangangahulugang bahay
at ________ na pamamahala.
Agham Panlipunan
Pangangailangan
Kagustuhan limitadong
oikos
nomos
18. 2. Sa iyong palagay, kailan masasabing matalino
ang pagdedesisyong ginawa ng tao?
Pamprosesong Tanong:
1. Paano nakatutulong sa matalinong
pagdedesisyon ang mga konsepto ng trade-off,
opportunity cost, incentives, at marginal thinking?
19. Gawain 5. Mind Mapping
Isaayos ang ginulong pigura ng mind map. Isulat sa text box ng
mind map ang mga konseptong nakalahad sa talahanayan sa
ibaba. Gamiting batayan sa pagbuo ang arrows.at lines.
20. Magbigay ng repleksyon tungkol sa iyong mga
natutuhan at reyalisasyon sa kahulugan ng ekonomiks
sa iyong buhay bilang mag-aaral at bilang kasapi ng
pamilya at lipunan
21. Panghuling Pagtataya
Panuto: Basahin at unawaing mabuti ang bawat
pangungusap at piliin ang tamang titik na tumutukoy
sa tumpak na kasagutan. Isulat sa sagutang papel
ang mga sagot.
1. Ang salitang ekonomiks ay galing sa oikonomeia,
isang salitang Griyego na ang ibig sabihin ay:
a. Pamamahala ng negosyo
b. Pakikipagkalakalan
c. Pamamahala ng tahanan
d. Pagtitipid
22. 2. Ang ekonomiks ay isang agham panlipunan
sapagkat:
a. Pinag-aaralan dito kung paano
nagtutulungan ang mga tao upang
matugunan ang kanilang materyal na
pangangailangan
b. Nagbibigay ito ng mga suhestiyon upang
maging mapayapa ang ating daigdig
c. Pinag-iisipan sa araling ito kung paano
magkakaroon ng salapi ang tao
d. Pinag-aaralan dito kung paano natin
23. 3. May tatlong pangunahing katanungang
sinasagot ang ekonomiks. Alin ang hindi
kasama sa pangkat?
a. Ano ang mga produkto at serbisyong
kailangan ng lipunan?
b. Paano lilikhain ang mga kailangang
produkto at serbisyo?
c. Para kanino ang mga lilikhaing produkto at
serbisyo?
d. Paano titipirin ang mga sangkap sa paggawa
ng produkto?
24. 4. Ang kakapusan o scarcity ay maaaring umiral sa mga
pinagkukunang yaman tulad ng yamang likas, yamang
tao, at yamang kapital. Nagkakaroon ng kakapusan sa
mga ito dahil:
a. Limitado ang mga pinagkukunang yaman at walang
katapusan ang pangangailangan at kagustuhan ng tao
b. Sa mga bagyo at iba pang uri ng kalamidad na
pumipinsala sa mga pinagkukunang-yaman
c. Sa mga negosyanteng nagsasamantala at nagtatago
ng mga produktong ibinebenta sa pamilihan
d. Likas na malawakan ang paggamit ng mga tao sa
pinagkukunang yaman ng bansa
25. 5. Kung ikaw ay isang taong rasyonal, ang dapat
mong isaalang-alang sa paggawa ng desisyon ay:
a. Dinadalihang okasyon
b. Kagustuhang desisyon
c. Opportunity cost ng desisyon
d. Tradisyon ng pamilya
26. 6. Bilang isang agham panlipunan, gumagamit ng
siyentipikong paraan sa pag-aaral ng ekonomiks. Ibig
sabihin nito ay:
a. Tinatanggap ang mga haka-haka lamang sa paggawa ng
mga desisyon.
b. Naglilikom at nagsusuri ng mga datos o impormasyon
upang makapagbigay ng lapat o angkop na kongklusyon.
c. Sapat na ang pansariling opinyon upang makabuo ng
kongklusyon.
d. Ang sasabihin lamang ng mga suplayer ang siyang tama
sapagkat sila ang may hawak ng puhunan.
27. . 7. Ano ang pinakamahalagang layunin ng ekonomiks
bilang isang agham panlipunan?
a. Maibigay ang hilig ng mga maririwasang tao kahit na
maraming mahihirap.
b. Maitaas ang antas ng pamumuhay ng lahat ng
mamamayan sa isang bansa.
c. Mapag-aralan ang pamamaraan ng pagtaas ng
pambansang kita.
d. Makalikha ng mga produkto at serbisyong pang-
internasyonal at makapaglingkod sa ibang bansa.
28. .
8. Mahalaga at makabuluhan ang pag-aaral ng ekonomiks
para sa mga kabataan. Ano sa palagay mo ang
pinakamabuting maidudulot sa iyo ng pagkakaroon ng
kaalaman sa ekonomiks?
a. Maisasaulo ang mga konsepto sa ekonomiks upang
madaling makapasa sa kolehiyo.
b. Maaari kang magsilbing kritiko ng pamahalaan.
c. Mapag-aaralan ang mga gawi, kilos, at siyentipikong
pamamaraang makatutulong sa iyo sa pagdedesisyong
pangkabuhayan ngayon at sa hinaharap.
d. Magkaroon ka ng kakayahang makapagturo rin ng
ekonomiks.
29. 9. Malaki ang bahaging ginagampanan ng ekonomiks sa lipunan. Alin
sa mga pangungusap ang nagsasaad ng diwang ito?
a. Sa tulong ng pagsusuri sa ekonomiks, napaghahagdan-hagdan
ang katayuan ng mga tao sa lipunan kaya’t nauuuri natin ang
mahihirap, nakaririwasa, at mayayaman.
b. Upang tumaas ang ekonomiya ng isang bansa, kailangang sundin
nito ang mga patakaran ng mayayamang bansa.
c. Ang paglikha ng mga produktong tutugon sa anumang hilig-pantao
ay mahalaga kayat dapat ipagpatuloy and produksyon ng mga ito
kahit na masira ang mga yamang likas sa daigdig.
d. Sa pamamagitan ng pag-aaral ng ekonomiks, nakatutuklas ng
paraan upang patuloy na tumaas ang antas ng kita, empleyo,
seguridad, at kagalingang panlipunan ng mga mamamayan sa isang
bansa.
30. 10. Alin sa sumusunod ang pinakaangkop na kahulugan
ng ekonomiks?
a. Ito ay matalinong pagpapasya ng tao sa pagsagot ng
mga suliraning pangkabuhayan na kinakaharap.
b. Ito ay tumutukoy sa siyensiya ng kaasalan ng tao na
nakaimpluwensiya sa kaniyang pagdedesisyon.
c. Ito ay pag-aaral ng tao at ng lipunan kung paano
haharapin ang mga suliraning pangkabuhayan.
d. Ito ay pag-aaral kung paano matutugunan ng tao ang
kaniyang walang katapusang pangangailangan at
kagustuhan sa harap ng kakapusan.
31. Perfomance Task
Iguhit Mo!
Tingnan mo ang iyong paligid sa inyong
bahay, iguhit ang bagay na sa tingin mo ay
tila walang katapusan na pangangailangan
mo at ng iyong pamilya.
32. References
Balitao, B. et al, EKONOMIKS 10, Araling Panlipunan – Modyul para sa Mag-aaral.
Unang Edisyon. 12-17. (2015)